Diversiteit en inclusie in vacatureteksten.

13 juli 2020

Nicol Tadema

Algemeen directeur

arbeidsmarktcommunicatie


Diversiteit en inclusie is een hot topic in de arbeidsmarktcommunicatie, zeker als we het hebben over de werving. En dat merken we bij Voor Tekst door het aantal vragen dat we krijgen over hoe je een vacaturetekst inclusief kan schrijven. Geregeld in de vorm van een verzoek voor een inclusief geschreven vacaturetekst, met de standaard vervolgvraag: werkt dat dan echt? Kan een vacaturetekst het verschil maken als het gaat om inclusief werven? Ons antwoord is volmondig: ja!

Reversed marketing

Het bereiken van diverse doelgroepen is reversed marketing. ‘Veel doelgroepen hebben vooraf de aanname niet geaccepteerd te worden, wat betekent dat je eerst vertrouwen moet wekken en dan pas over de vacature moet beginnen’, zo deelt Annelies Graafland van EN Hr. En de tip die Annelies eraan toevoegt, is dat je heel bewust moet schrijven als je teksten wil inzetten om de diversiteit te bevorderen. ‘Als je aan de slag gaat op je meest onbewaakte moment, dan is je referentiekader genadeloos’.

Duidelijke taal

Bij NS staat onder elke vacaturetekst: ‘Bij NS vinden we iedereen uniek. Dat zie je in alles wat wij doen en dus ook in ons aannamebeleid.’

Bij Rabobank eindigt elke vacaturetekst met de woorden: ‘Iedereen is anders, en juist de verschillen in mensen helpen ons om een nog betere bank te zijn. Daarom zijn we benieuwd naar wie jíj bent!

Bij de Universiteit Leiden schitterde deze tekst onder een van hun vacatures: ‘De Universiteit Leiden hecht groot belang aan diversiteit en verwelkomt daarom graag sollicitaties van mensen die nu in haar instelling ondervertegenwoordigd zijn.’

Het is duidelijke taal maar het ligt er ook wel weer zo dik bovenop dat het wellicht ten koste gaat van de geloofwaardigheid. Nog beter is het dat letterlijk iedereen zich welkom voelt, tussen de regels door. Ook dat kan met woorden.

Diverse culturen

Net als bij alle vacatureteksten, start je bij het schrijven van een diverse, inclusieve tekst bij het in beeld brengen van je doelgroep. Bijvoorbeeld via een persona. Alleen als je weet wát de doelgroep beweegt, kan je deze in beweging krijgen. Bij de ene doelgroep kan beeld die beweging in gang zetten, al is dit effect bij kandidaten uit Azië minder groot, zo blijkt uit onderzoek. Wat dan wel? Feitelijke vacatureteksten die het liefst vol opsommingen staan. En in tegenstelling tot wat Nederlanders gewend zijn, schrijf je de Aziatische doelgroep aan in de derde persoonsvorm, want dat is de communicatiestijl die zij als prettig ervaren. Ook goed om te weten: ga je voor een kreet als ‘niet lullen maar poetsen’, dan loop je het risico dat deze letterlijk wordt vertaald en dat kan de wenkbrauwen enigszins doen fronzen.

Nog zo’n wetenswaardig woordfeitje: als je met een vacaturetekst (ook) een Surinamer of Antiliaan wil aanspreken, kan je helemaal uitpakken met bijvoeglijke naamwoorden. Dus vertel vooral over die elegant vormgegeven koraalrode leaseauto. Dezelfde leaseauto omschrijven in een vacaturetekst voor iemand met een Aziatische achtergrond? Dan is het gewoon een leaseauto. Punt uit. Wil je (ook) moslims bereiken? Ga dan niet los over de wilde vrijdagmiddagborrels behalve als je de non-alcoholische dranken in de spotlight zet dan.

Dan heb je nog zoiets als de zelfstandigheid die in de Nederlandse cultuur als wenselijk wordt benoemd, maar in andere culturen liever wordt ingeruild voor samenwerking. Wil jij dus een meer inclusieve vacaturetekst schrijven en mensen van andere culturen aanspreken? Benoem dan het teamwork: hoe wordt er samengewerkt, met wie en hoe belangrijk is het?

Man/vrouw

Dat mannen en vrouwen verschillend communiceren, is bij veel mensen wel bekend. Om een voorbeeld erbij te pakken, volgen 2 identieke zinnen qua betekenis. De ene zin is gericht op mannen, de ander op vrouwen. Herken jij het verschil?

  • Je bent analytisch.
  • Je bent resultaatgericht. 
  • Je handelt integer. 

  • Je bent in staat analytisch te denken.
  • Je kunt resultaten boeken.
  • Je beschikt over een hoge mate van integriteit.  

‘Je bent analytisch’ en ‘Je bent in staat analytisch te denken’. Of maak verschil met woorden. In onderstaand rijtje zie je mannelijke en vrouwelijke woorden. Zie jij door welke woorden mannen worden aangesproken? Vervecken, Verwijvel, Gijbels & Van den Bossche, P. (2015) laten het verschil zien in hun boek ‘Inclusief Werven’. Bekijk ook onze whitepaper over man-/vrouw-woorden.

Afhankelijk van je doelgroep, kan je ervoor kiezen om overwegend mannelijk of vrouwelijk te schrijven. Óf juist om te kiezen voor een tekst die genderneutraal is om inclusiviteit en diversiteit na te streven. Benieuwd hoe het is gesteld met jouw woordgebruik? Een aantal waaronder Brandchart, Textmetrics en Textio (voor Engelstalige vacatureteksten) beschikken over slimme software waarmee de inhoud van de tekst wordt gescand en je precies weet hoe feminien, masculien of misschien wel heel neutraal jouw vacaturetekst is geschreven.

Bron: Brandchart, Vacaturetekst analyse Tool

Jong/oud

Naast culturele achtergronden en de verschillen tussen mannen en vrouwen, speelt ook leeftijd een rol. Werf je een vakkenvuller voor de plaatselijke supermarkt in een grote stad, dan mag je best wat meer ‘gewone taal gebruiken zijn. Het woord ‘vacature’ is voor sommige tieners al een regelrechte breinbreker. Een baantje is daarentegen wel de taal van de jongeren. Als je het nog aanvult met passages waarin je vertelt dat ze ‘centen kunnen verdienen voor nieuwe patta’s’, weet je zeker dat je de juiste doelgroep aanspreekt. Daar komen in ieder geval geen mensen op af die al midden in hun carrière zitten.

Inclusief schrijven zet de juiste doelgroep in beweging

Als je alles hierboven samenvat gaat het dus om 1 ding: schrijf in de taal die jouw doelgroep spreekt. Als je weet wat de doelgroep beweegt, dan krijg je de doelgroep in beweging.

Doe dit slim en maak tijd voor het schrijven van vacatureteksten. Zo pluk jij de vruchten om op een kosteloze en slimme wijze de doelgroep te bereiken. Dure campagnes om inclusiviteit te realiseren zijn een overbodige luxe als je weet welke woorden je moet gebruiken.